مفسد و محاربى بايد نوع مجازات هماهنگ و متناسب با نوع جرمش توسّط قاضى انتخاب شود . « 1 » و مثل حرف « باء » در آيهء شريفهء : « « وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ » ؛ سرهايتان را مسح كنيد » . « 2 » برخى فقيهان مانند اماميّه و شافعيّه و حنفيّه حرف « باء » را براى تبعيض يا الصاق گرفته ، و لذا در وضو مسح مقدارى از سر را كافى دانسته‌اند . « 3 » امّا فقهاى برخى مذاهب مانند مالكيّه و حنبليّه حرف « باء » را زائده دانسته و مسح كل سر را لازم دانسته‌اند . « 4 » ج ) اشتراك لفظى يك صيغهء صرفى . اين اشتراك نيز گاهى سبب اختلاف فتاوا مىشود ، مانند : لفظ « محيض » اسم مصدر است و با وزن « مَفعِل » مشترك بين دو معناى « محل حيض » و « زمان حيض » است . جمعى از فقها مانند اماميّه و شافعى ( در قول اقوى ) و ثورى و محمّد بن حسن شيبانى و داوود و فخر رازى « 5 » بر اساس قرينهء دنبالهء آيه « « فَإِذا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ » ؛ هرگاه پاكيزه شدند از جايى كه خداوند شما را به آن امر كرده به آنان وارد شويد » « 6 » و حديث نبوى صلى الله عليه و آله « 7 » احتمال اوّل ( يعنى اسم مكان بودن ) را برگزيده و غير از مباشرت جنسى ، استمتاع حتّى ما بين السرة و الركبة دوران حيض را جايز دانسته‌اند . امّا برخى ديگر فقيهان مانند : مالك ، ابو حنيفه ، اوزاعى و يكى از دو قول شافعى احتمال دوم ( يعنى اسم زمان بودن ) را ترجيح داده و هرگونه بهرورى از همسر در دوران حيض را ممنوع و حرام دانسته‌اند . « 8 » د ) اشتراك يك تركيب كلامى بين مفاهيم متعدّد گاهى سبب اختلاف فتاوا مىشود ، مانند : 1 . استثنا پس از جمله‌هاى متعدد قرآن كريم در سورهء نور ، فرموده است : « « وَ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَناتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمانِينَ جَلْدَةً وَ لا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهادَةً أَبَداً وَ أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ * إِلَّا الَّذِينَ تابُوا مِنْ بَعْدِ ذلِكَ وَ أَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ » ؛ آنان كه به زنان پاكدامن تهمت زنا مىزنند و چهار شاهد نمىآورند ، 80 تازيانه بر آنان زنيد و ابداً هيچ شهادتى از آنان نپذيريد ، و آنان فاسق‌اند ، مگر كسانى كه پس از آن توبه كرده و اصلاح ( عمل شايسته ) انجام دهند ، زيرا خداوند آمرزندهء مهربان است » . « 9 » در آيهء شريفه اوّل به ترتيب سه كيفر براى قاذف ( تهمت‌زننده ) مشخص فرموده است : 1 . 80 تازيانه بخورد .

--> ( 1 ) . اثر اللغة فى اختلاف المجتهدين ، ( عبد الوهاب عبد السلام طويله ) ، ص 210 . ( 2 ) . مائده ، آيهء 6 . ( 3 ) . جواهر الكلام ، ج 2 ، ص 171 . ( 4 ) . الفقه على المذاهب الاربعة ، ج 1 ، ص 63 و 72 . ( 5 ) . تفسير فخر رازى ، ذيل آيهء 8 سورهء بقره . ( 6 ) . بقره ، آيهء 222 . ( 7 ) . تفسير در المنثور ، ذيل آيهء شريفه : قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : « جامعوهنّ فى البيوت و اصنعوا كلّ شىء إلّا النكاح » . ( 8 ) . أثر الاختلاف فى القواعد الاصوليه فى اختلاف الفقهاء ، ص 87 . ( 9 ) . نور ، آيات 5 - 4 .